ΕΚΔΗΛΩΣΗ για τα 80 χρόνια που ο Λαϊκός Στρατός Απελευθέρωσε τη Λάρισα από τα στρατεύματα Κατοχής

 

·     Η Ομάδα Μελέτης Ιστορίας Κοινωνικών Αγώνων και το περιοδικό Θεσσαλία στους Κοινωνικούς Αγώνες,  με την αφορμή των 80 χρόνων από την Απελευθέρωση της Λάρισας από τα στρατεύματα Κατοχής, σας προσκαλεί στην εκδήλωση που διοργανώνουν την Τετάρτη 23 Οκτώβρη 2024, ώρα 18.30΄, στο Χατζηγιάννειο Πνευματικό Κέντρο.

ΟΜΙΛΗΤΕΣ

·      ΘΑΝΑΣΗΣ ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ –  Ιστορικός ερευνητής, συγγραφέας βιβλίων των Κοινωνικών Αγώνων της Μαγνησίας, της περιόδου της Αντίστασης – Εμφυλίου. Είναι και πρόεδρος του παραρτήματος Βόλου της ΠΕΑΕΑ.

·      ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΡΜΠΑΣ – Ιστορικός ερευνητής, εκδότης του περιοδικού «Θεσσαλία στους Κοινωνικούς Αγώνες» και μέλος της Ομάδας Μελέτης Ιστορίας Κοινωνικών Αγώνων.

 

Πριν 80 χρόνια, στις 23 Οκτώβρη 1944, ο ΕΛΑΣ καταδιώκοντας τους ναζί καταχτητές από τη Θεσσαλία και απ’ όλη την Ελλάδα, μπαίνει νικητής και απελευθερωτής θριαμβευτικά στην Καρδίτσα, στα Τρίκαλα, στο Βόλο και στη Λάρισα.

Η Ομάδα Μελέτης Ιστορίας Κοινωνικών Αγώνων με την συστηματική μελέτη της Ιστορίας των Κοινωνικών Αγώνων και με τις δράσεις της προσπαθεί να αναδείξει την «απαγορευμένη» για χρόνια, και «εν πολλοίς» άγνωστη, ιστορία του Λαού μας.

Σκοπός της είναι να συνδέσει διαλεκτικά το χθες με το σήμερα και να σταθεί στη «σωστή πλευρά της Ιστορίας», ενάντια στους ιμπεριαλιστικούς πολέμους και να συμβάλει  υπέρ της αυτοδιάθεσης των λαών, υπέρ της επικράτησης των φιλειρηνικών, των αντιπολεμικών, των απελευθερωτικών  κινημάτων και της αδελφοσύνης των λαών. 

Ακόμα καταδικάζουμε κάθε προσπάθεια φίμωσης του λαού μας που αγωνίζεται σ' αυτήν την κατεύθυνση, όπως συμβαίνει με τις πρόσφατες "διώξεις" ενάντια στους στρατευμένους που συμμετείχαν ενεργά σε αντιπολεμική συγκέντρωση και την απαράδεκτη τιμωρία με 15 μέρες φυλακή, σε στρατιώτη που παραβρέθηκε στην αντιπολεμική συγκέντρωση του ΚΚΕ στον Πειραιά.

Η Ομάδα Μελέτης Ιστορίας Κοινωνικών Αγώνων προσπαθεί ακόμα να ευαισθητοποιήσει όλους τους Θεσσαλούς, να συμβάλουν με την συμμετοχή τους στους αγώνες - μέσα από κάθε συλλογικότητα - παίρνοντας την σκυτάλη για την συνέχιση της ημιτελούς προσπάθειας  της Αντίστασης, για να ανθίσει στις μέρες μας το όραμα της κοινωνικής απελευθέρωσης και της κοινωνικής δικαιοσύνης.

 

Σαν σήμερα έλαμψαν μέσα απ’ το σκοτάδι της σκλαβιάς τα τρία γράμματα, Ε.Α.Μ.

 

Θεσσαλοί εθνοσύμβουλοι

Σεπτέμβρης του 1941. Το μαύρο πέπλο της κατοχής σκεπάζει την Ευρώπη. Τα σύννεφα της φασιστικής καταχνιάς βαραίνουν την πατρίδα μας. Τα ναζιστικά νύχια χώνονται όλο και βαθύτερα στο κορμί της Ελλάδας. Το σώμα της γεμάτο πληγές από άλικο αίμα που μαζί με τα δάκρυα του λαού ζύμωναν την γη της.

Τη γη της λυγαριάς και του κυκλάμινου, τη γη της λεμονιάς και της πορτοκαλιάς, τη γη της αχλαδιάς και της ελιάς, τη γη που καταβρέχονταν απ’ την αλμύρα της θάλασσας και αγκαλιάζονταν απ’ το γαλάζιο του Αιγαίου …

Και ξάφνου μια αστραπή, μια λάμψη. 

Το ΦΩΣ της ΑΝΑΛΗΨΗΣ…
Ε.Α.Μ. τρία γράμματα, τρεις ζωοδότρες λέξεις, 

ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ.
Σαν σήμερα έλαμψαν μέσα απ’ το σκοτάδι της σκλαβιάς αυτά τα τρία γράμματα, Ε.Α.Μ.

«Τρία γράμματα φωτίζουν
την ελληνική μας την γενιά
και μας δείχνουν φωτεινά τον δρόμο
για να φέρουμε την Λευτεριά …»

Τρία γράμματα που ζέσταναν τις καρδιές των ανθρώπων, που έγιναν τραγούδι, έγιναν όπλο, έδιωξαν τον φόβο, ξεδίπλωσαν το μπόι του λαού κι αντάμωσαν το ’41 με το ’21. Τον Βελουχιώτη με τον  Κολοκοτρώνη, τον Βρατσιάνο με τον Κανάρη, τον Μπουκουβάλα με τον Καραϊσκάκη.

27 Σεπτέμβρη 1941. Το Μέτωπο στήθηκε. Ιδρυτικά του κόμματα ήταν το Αγροτικό Κόμμα Ελλάδας (Α.Κ.Ε.), η Ένωση Λαϊκής Δημοκρατίας (Ε.Λ.Δ.), το Σοσιαλιστικό Κόμμα Ελλάδας (Σ.Κ.Ε.) και η ραχοκοκαλιά του υπήρξε το Κ.Κ.Ε. παρ’ όλο που βγήκε τσακισμένο και σχεδόν διαλυμένο από την διχτατορία του Μεταξά. Επίσης το Εργατικό ΕΑΜ, η Εθνική Αλληλεγγύη (Ε.Α.), η ΕΠΟΝ, η Κεντρική Πανυπαλληλική Επιτροπή και η Παγκληρική Ένωση. Αργότερα προσχώρησαν στο ΕΑΜ η Σοσιαλιστική Ένωση, οι Σοσιαλιστές Δημοκράτες, το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα και η Δημοκρατική  Ένωση. Ακόμα με το ΕΑΜ συνεργάστηκε και το Κόμμα των Αριστερών Φλελευθέρων.

Δυστυχώς, από την άλλη μεριά «οι προδότες και τα τσακάλια», όπως τους λέει και ο μεγάλος διανοητής Δημήτρης Γληνός, υπήρχαν και ‘δω. Αυτούς τους πρόθυμους λακέδες, τους ποταπούς απάτριδες, τους «ιδεολογικούς» οπαδούς του φασισμού και του ναζισμού (εθνικοσοσιαλισμού), που κρύφτηκαν πίσω από την σκέπη του αντικομμουνισμού, προέβλεψε πως θα υπάρξουν σε κάθε χώρα ο Χίτλερ. «Σε κάθε τόπο θα βρεθούνε κάμποσα φιλόδοξα και ιδιοτελή καθάρματα, που θα εξυπηρετήσουν πρόθυμα τους σκοπούς μας, γιατί αυτό θα είναι ο μόνος τρόπος για να αναδειχτούν και να πλουτίσουνε στη χώρα τους[i]».

Έτσι ο αγώνας του ΕΑΜ ήταν πολλαπλός, γιατί αντιμετώπισε τους ξένους κατακτητές (Γερμανούς, Ιταλούς και Βουλγάρους) και παράλληλα τους ντόπιους υπηρέτες δοσίλογους (Λεγεωνάριους, Ταγματασφαλίτες, ΠΑΟτζίδες, ΕΑΣΑΔίτες, Σούρληδες, Τσαούς Αντών, Κισσά Μπατζάκ κ.ά.), γι’ αυτό ήταν γιγάντιος, πολύτιμος, απαραίτητος, μεγαλειώδεις και διαχρονικά επίκαιρος.

Η επικαιρότητα των στόχων και του προγράμματος του ΕΑΜ, γεννήθηκε, μπολιάστηκε και ρίζωσε στη διάρκεια της κατοχής, αλλά και μετά την απελευθέρωση. Ήταν το καταστάλαγμα δεκαετιών, των ώριμων αιτημάτων του κοινωνικού κινήματος της πατρίδας μας που ποτίστηκε με το πολύτιμο αίμα των λαϊκών αγωνιστών.

Ένα τέτοιο δείγμα του Πολιτικού Προγράμματος του ΕΑΜ

 

 

Ο Πολιτικός Συνασπισμός των κομμάτων του Ε.Α.Μ. παρουσιάζει στο λαό το ιστορικό πολιτικό του πρόγραμμα

«ΓΙΑ ΝΑ ΖΗΣΕΙ Η ΕΛΛΑΔΑ ΠΡΕΠΕΙ Ο ΛΑΟΣ:

Να πάρει στα χέρια του και ν’ ασκεί όλες τις εξουσίες»

Τα σπουδαιότερα μέσα της οικονομικής αναδημιουργίας είναι:

·      Κατάργηση όλων των εξωτερικών χρεών και του Δ.Ο.Ε.

·      Εθνικοποίηση των τραπεζών, ασφαλιστικών εταιρειών και ορισμένων βιομηχανιών

·      Απολλοτρίωση όλων των τσιφλικιών και το μοίρασμά  των στους αγρότες

            

Το πρόγραμμα αναλύει πρώτα το μεγαλειώδη ρόλο του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα τονίζοντας ότι το ΕΑΜ στάθηκε η μεγαλύτερη εποποιία στην ιστορία του έθνους. Προχωρώντας αφού κάνει σύντομη επισκόπηση της σημερινής καταστάσεως της χώρας, αναφέρεται κατόπιν στις προσπάθειες του αμαρτωλού κόσμου της αντίδρασης για το αλυσόδεμα του Λαού και τονίζει πως, για να ζήσει και να προκόψει η Ελλάδα, πρέπει απ’ τον Εθνικό οργανισμό, να λείψει το καρκίνωμα που λέγεται μονοπωλιακή κυριαρχία, οικονομική και πολιτική, της χούφτας των εκμεταλλευτών και παρασίτων.

Πρέπει στην εξουσία να προωθηθεί ο Λαός.

Πρέπει να νικήσει η Λαϊκή Δημοκρατία.

Προχωρώντας αναλύει το νόημα της Λαϊκής Δημοκρατίας που ενσαρκώνει τη συμμαχία εργατών, αγροτών, επαγγελματιών, Βιοτεχνών, διανοήσεως, μικρών και μεσαίων αστών.

Η Λαϊκή Δημοκρατία είναι ένας καινούριος τύπος Δημοκρατίας όπου καταργείται η πολιτική καταπίεση των εκμεταλλευτών και όπου η εξουσία είναι στα χέρια του Λαού.

Στη Λαϊκή Δημοκρατία ο Λαός ασκεί άμεσα όλες τις εξουσίες. Η Λαϊκή Δημοκρατία δεν καταργεί την ατομική ιδιοκτησία.

Το πρόγραμμα ερχόμενο κατόπιν στο Εθνικό θέμα του ηθικού καθαρμού τονίζει ότι η Λαϊκή Δημοκρατία θα τιμωρήσει τους αρχηγούς της Εθνοπροδοσίας και τους δοσιλόγους. Θα αναδημιουργήσει τη Διοίκηση και τη Δικαιοσύνη πάνω σε δημοκρατικές αρχές.

Ο στρατός θα είναι βγαλμένος απ’ το Λαό και δεμένος με το Λαό. Με στελέχη Δημοκρατικά, ηθικά, μορφωμένα τεχνικά και καταρτισμένα.

Θα συγκροτήσει νέα σώματα ασφαλείας που δεν θα θυμίζουν τη Χωροφυλακή και την ειδική. Η Λαοκρατική θεμελίωση και Πολιτεία θα στηριχθεί σε μια πραγματική αυτοδιοίκηση και στη Λαϊκή Δικαιοσύνη.

Η Λαϊκή Δημοκρατία θα εξασφαλίσει θα εξασφαλίσει σ’ όλους τους Έλληνας την ελευθερία του Λόγου, Τύπου, συγκεντρώσεως, οργανώσεως και διαδηλώσεως.

Αναγνωρίζει στις μειονότητες πλήρη ισοτιμία.

Εξασφαλίζει πλήρη ελευθερίας θρησκευτικής συνειδήσεως και λατρείας.

Αναγνωρίζει στις γυναίκες τα ίδια δικαιώματα με τον άνδρα.

Δικαίωμα ψήφου θα έχουν όλοι, από 18 ετών και άνω άνδρες και γυναίκες.

Τα σπουδαιότερα από τα μέσα της Οικονομικής αναδημιουργίας είναι: ΟΛΑ ΤΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΧΡΕΗ ΚΑΙ Ο ΔΟΕ ΘΑ ΚΑΤΑΡΓΗΘΟΥΝ.

Τα μονοπώλια περνούν στο Κράτος.

Καταργούνται όλα τα προνόμια των ξένων εταιρειών.

Οι περιουσίες των δοσιλόγων, των μαυραγοριτών και εκείνων που πλούτισαν αθέμιτα στην 4^η Αυγούστου θα δημευθούν υπέρ του Λαού.

Εθνικοποίηση των Τραπεζών, των ασφαλιστικών εταιρειών, των μεγάλων μεταφορών και ορισμένων βασικών βιομηχανιών πρωταρχικής εθνικής σημασίας.

Καθιερώνεται ο έλεγχος του Κράτους, με συμμετοχή των εργατών, σ’ όλους τους κλάδους της μεσαίας βιομηχανίας.

Προοδευτική φορολογία στο κεφάλαιο.

Η όλη ανοικοδομητική δραστηριότητα θα προσανατολιστεί όχι μόνο στην αποκατάσταση της καταστραμμένης οικονομίας και συγκοινωνίας, αλλά και την ανασυγκρότηση των παραγωγικών μας δυνάμεων.

Όλα τα τσιφλίκια, ιδιόκτητα, δημόσια, μοναστηριακά, κάθε μεγάλη έκταση που δεν ανήκει στον καλλιεργητή, απαλλοτριώνονται και μοιράζονται στους ακτήμονες και στους αγρότες.

Τα δάση θα δοθούν στις κοινότητες.

Το ίδιο και τα λιβάδια για την αποκατάσταση των κτηνοτρόφων.

Η φορολογία θα εφαρμοστεί προοδευτικά.

Αγροτικό εισόδημα ίσο με ένα κατώτερο όριο συντηρήσεως απαλλάσσεται από κάθε φορολογία.

Καταργείται η προσωπική κράτηση για χρέη.

Η δεκάτη, τα διόδια, διαπύλια τέλη και όλες οι μεσαιωνικές επιβαρύνσεις καταργούνται.

Μια συστηματική ενίσχυση και μακροπρόθεσμα δάνεια που θα δίνονται με ελάχιστο τόκο θα βοηθήσει τους γεωργούς και κτηνοτρόφους για να γλυτώσουν από την τοκογλυφία.

Θα καταργηθούν όλοι οι παρασιτικοί οργανισμοί για τη συγκέντρωση, βιομηχανική επεξεργασία και διάθεση των αγροτικών προϊόντων που θα τα αναλάβουν οι συνεταιρισμοί των γεωργών που θα χρηματοδοτηθούν και ενισχυθούν από το Κράτος και θα αποτελέσουν βασικό μοχλό της οικονομικο-κοινωνικής αναγεννήσεως του τόπου.

Θα γίνουν παραγωγικά έργα, αρδευτικά, αποξηραντικά, συγκοινωνιακά, εξυγιαντικά και πολιτισμού.

---

Τα μέτρα για τους εργάτες, επαγγελματίες, διανοούμενους και τη νεολαία

---

Ο Έλληνας εργάτης και υπάλληλος θα δουλεύει 8-7-6 ώρες ανάλογα με τους ειδικούς όρους της δουλειάς. Θα καθιερωθεί η εβδομάδα των 40 ωρών. Θα παίρνουν μεροκάματο και μισθό που θα τους εξασφαλίζει μια ανθρώπινη και πολιτισμένη ζωή. Θα καθορισθεί κατώτερο όριο στα μεροκάματα και μισθούς. Θάναι εξασφαλισμένοι όλοι οι μισθωτοί με υποχρεωτική ασφάλεια σε βάρος των εργοδοτών. Οι κοινωνικές ασφαλίσεις θα απλώσουν την ευεργετική τους επίδραση και στα χωριά.

Οι επαγγελματίες, βιοτέχνες και οι διανοούμενοι θάχουν κάθε υποστήριξη στη δουλειά τους, στην οργάνωσή τους, στους συνεταιρισμούς παραγωγής και καταναλώσεως. Στην εξασφάλιση φτηνών πιστώσεων, στα ζητήματα του ενοικιοστασίου και φορολογίας.

Οι τεχνικοί, γιατροί, δικηγόροι και λοιποί διανοούμενοι θάχουν ολόπλευρη την υποστήριξη για την υλική, επιστημονική και επαγγελματική ανάπτυξή τους.

Η γυναίκα και το παιδί θα προστατευθούν. Η γυναίκα θα παίρνει για ίση δουλειά ίσο μισθό με τον άνδρα.

Το Ελληνόπουλο και η νέα γενιά θα συγκεντρώσουν όλη τη στοργή και φροντίδα του Λαϊκού Κράτους και της Κοινωνίας για να μπορούν να μεγαλώνουν, να μορφώνονται, να μαθαίνουν τέχνη, να ψυχαγωγούνται και να ατσαλώνουν το κορμί τους.

Η Λαϊκή Δημοκρατία απ’ τις πρωταρχικές επιδιώξεις της καθαρίζει και την ανοικοδόμηση των καμένων χωριών και πόλεων.

Την περίθαλψη, οικονομική ενίσχυση και αποκατάσταση όλων των πολεμοπαθών, των αναπήρων, τραυματιών και θυμάτων πολέμου, των συνταξιούχων και των γέρων.

Ιδιαίτερη ιερή υποχρέωση η Λαϊκή εξουσία θεωρεί την αποκατάσταση και ενίσχυση των αγωνιστών του Κινήματος Εθνικής Αντιστάσεως.

Θα πάρει όλα τα απαραίτητα μέτρα για τη ριζική αντιμετώπιση της υγείας του Λαού. Ιδιαίτερη φροντίδα θα δείξει για την υγεία των παιδιών. Ο γιατρός, τα φάρμακα, η νοσοκομειακή περίθαλψη, θάναι εξασφαλισμένα σ’ όλους τους πολίτες.

Σε κάθε συνοικία και χωριό θα πρέπει να λειτουργεί Λαϊκό Ιατρείο.

Στα επαρχιακά και αγροτικά κέντρα θα ιδρυθούν νοσοκομεία με χειρουργεία και μαιευτήρια.

Η Παιδεία θα γίνει Λαϊκή. Η Δημοτική γλώσσα θα γίνει γλωσσικό όργανο σ’ όλους τους βαθμούς της Παιδείας.

Η δημοτική Παιδεία θάναι δωρεάν και υποχρεωτική για όλα τα ελληνόπουλα.

Σχολειά πολλά και άνετα ως το τελευταίο χωριό.

Η Ελλάδα Γεωγραφική και Οικονομική Χώρα Βαλκανική μα και μεσογειακή πρέπει να είναι παράγοντας εναρμονισμού και ισορρόπησης των συμφερόντων των μεγάλων μας συμμάχων, και όχι πεδίο διασυμμαχικών ανταγωνισμών. Επιτακτική εθνική ανάγκη επιβάλλει την άσκηση εξωτερικής πολιτικής πραγματικά ελληνικής, απαλλαγμένης από κάθε είδους ξενικής εξάρτησης και επιρροής. Αυτό απαιτεί ισότιμη κατανόηση και συνεργασία με την Αγγλία και τη Σοβιετική Ένωση. Φιλία με όλους τους μεγάλους συμμάχους Αγγλία, Σοβ. Ένωση, Ενωμένες Πολιτείες και Γαλλική Δημοκρατία. Χαράζοντας πάνω σ’ αυτές τις βάσεις την εξωτερική πολιτική θ’ αποκαταστήσει στενές σχέσεις φιλίας ειρηνικής δημιουργίας και συνεργασίας με όλους τους Βαλκανικούς λαούς, αποκρούοντας αποφασιστικά κάθε τυχοδιωκτική και καταστρεπτική για τη Χώρα βίαιη εδαφική αλλαγή. Θα επιδιώξει με πνεύμα αμοιβαίας κατανοήσεως όλων των ενδοβαλκανικών διαφορών την ικανοποίηση με ειρηνικά δημοκρατικά μέσα και σε συμφωνία με όλους τους μεγάλους συμμάχους των διεκδικήσεων της Ελλάδος πάνω στα Δωδεκάνησα, στη Βόρειο Ήπειρο, Κύπρο, Ανατολική Θράκη. Την κατοχύρωση της ασφαλείας την προς Βουλγαρίαν συνόρων. Επανορθώσεις και οικονομική ενίσχυση. Η Λαϊκή Δημοκρατία θα πάρει όλα τα μέτρα για κατοχύρωση της ακεραιότητας και ανεξαρτησίας της Χώρας.

Καταλήγοντας  τονίζει ότι η εφαρμογή του αποτελεί ζωτική ανάγκη για την Ελλάδα. Για τον σκοπό όμως αυτό πρέπει την υπόθεση τις πραγματώσεώς του να τη πάρει στα χέρια του ο Λαός.

Ο συνασπισμός του ΕΑΜ δηλώνει τέλος ότι είναι έτοιμος να συνεργαστεί με κάθε κόμμα και οργάνωση που στις βασικές γραμμές συμφωνεί με το πρόγραμμα αυτό. Ενωμένες όλες οι Λαϊκές Δημοκρατικές δυνάμεις στην εκλογική μάχη για συντακτική συνέλευση θ’ ανοίξουν το δρόμο της αναδημιουργίας της Ελλάδος...

---

[i][i] Δημήτρης Γληνός, «Τι είναι και τι θέλει το Ε.Α.Μ.», εκδ. Ρήγας, 1944, σ. 27,

 

 

 

 

 

Εβδομήντα έξι χρόνια μετά….

 

Ι)  Απορριπτική διάταξη της έγκλησης

ΚΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΒΟΎΛΑ ΤΟΥ ΝΌΜΟΥ Ο ΣΟΥΡΛΑΣ ΑΡΧΙΣΦΑΓΕΑΣ…

Η Εισαγγελία Πρωτοδικών απέρριψε την από 13-11-2021 έγκληση  – που υπέβαλε ο γιός του Γρ. Σούρλα - κατά των Περιφερειακών Συμβούλων Στάθη Ντούρου και της Δέσποινας Αραπκουλέ, για προσβολή μνήμης νεκρού επειδή στην συνεδρίαση της 11-11-2021, ονόμασαν «αρχισφαγέα» και «σφαγέα» τον Γρηγόρη Σούρλα, αφού προκλήθηκαν από την ακροδεξιά Περιφ. Σύμβουλο Μαρία Μπίλλη.

Συγκεκριμένα η ακροδεξιά Περιφ. Σύμβουλος Μ. Μπίλλη, κατά την «διαδικτυακή συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Θεσσαλίας, χρησιμοποιώντας ως εικόνα αναφοράς της, μία ολόσωμη φωτογραφία της ιδίας, η οποία στέκεται μπροστά από ένα πίνακα που απεικονίζει τον Γρηγόριο Σούρλα», προκάλεσε τους Περιφεριακούς Συμβούλους Στάθη Ντούρο και Δέσποινα Αράπκουλε, με αποτέλεσμα να καταγγείλουν την πρόκληση με τις φράσεις για τον Σούρλα: «ο αρχισφαγέας Σούρλας έχει δικαστεί από δικαστήριο δοσιλόγων» και με την απόδοση του χαρακτηρισμού «σφαγέας της Θεσσαλίας».

Από τη διενεργηθείσα προκαταρτική εξέταση – γράφει η απορριπτική απόφαση - προέκυψαν τα εξής: «…β) ο Γρηγόριος Σούρλας πράγματι είχε απασχολήσει το Ειδικό Δικαστήριο Δοσιλόγων τουλάχιστον κατά το έτος 1947 (βλ. το υπ’ αρ. 269/11-10-1947 πρακτικό του οικείου δικαστηρίου του Εφετείου Λαρίσης) και γ) ο Γρηγόριος Σούρλας έχει καταγραφεί επανειλημμένα από διάφορους επιστημονικούς και ιστορικούς μελετητές ως επικεφαλής εγκληματικών ομάδων γνωστών με την επωνυμία «Σουρλικοί ή Σουρλάδες ή Σούρληδες», που, κατά τη δύσκολη και ταραχώδη περίοδο της δεκαετίας του 1940, προέβησαν σε πλείστες άγριες δολοφονίες πολιτών στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλίας… I) οι συγκεκριμένες αληθείς κατά περιεχόμενο αναφορές στο ευρύτερο πλαίσιο του συγκεκριμένου τρόπου εκφοράς του λόγου των εγκαλουμένων δεν αποτελούν γεγονότα που στόχο έχουν την τελική προσβολή του συγκεκριμένου νεκρού, αλλά πρόκειται για εκφράσεις που επιτείνουν την αντιπαράθεσή τους με την αμέσως προηγούμενη ενέργεια της περιφερειακής συμβούλου Μαρίας Μπίλλη (άρθρο 366 ΠΚ/2019), II) η συγκεκριμένη χρήση του όρου «σφαγέας» που προσδιορίζει μεταφορικά αυτόν που διαπράττει ομαδικούς φόνους, είναι στην υπό κρίση περίπτωση ετυμολογικά και εννοιολογικά ορθή και στηρίζεται στην όμοιου αξιολογικού περιεχομένου άποψη και άλλων επιστημονικών και δημοσιογραφικών τοποθετήσεων για το ίδιο πρόσωπο και III) η χρήση του όρου «σφαγέας» έγινε προκειμένου να εκδηλωθεί η αξιολογική δυσαρέσκεια των εγκαλουμένων για την αμφισβητήσιμη επιλογή να χρησιμοποιηθεί ο παρουσιαζόμενος σε περίοπτη θέση επίμαχος πίνακας του Γρηγορίου Σούρλα από ένα δημόσιο πρόσωπο στα πλαίσια μιας θεσμικής διαδικασίας και ασφαλώς εμπίπτει στη θεμιτή άσκηση του δικαιώματος ελευθερίας του λόγου και επιτρεπτής κριτικής από δικαιολογημένο ενδιαφέρον συμμετοχής στο δημόσιο διάλογο, χωρίς ευθεία εξυβριστικά χαρακτηριστικά (άρθρο 367 ΠΚ/2019), καθίσταται σαφές ότι εν προκειμένω δεν συντρέχει περίπτωση κίνησης της ποινικής διώξεως εις βάρος των εγκαλουμένων για προσβολή μνήμης νεκρού και επομένως η κρινόμενη έγκληση πρέπει να απορριφθεί…»

Ακόμα και με τα ίδια τα όπλα του αστικού κράτους ο Σούρλας κρίνεται «ΑΡΧΙΣΦΑΓΕΑΣ» και «ΣΦΑΓΕΑΣ», αφού «…προσδιορίζει μεταφορικά αυτόν που διαπράττει ομαδικούς φόνους, είναι στην υπό κρίση περίπτωση ετυμολογικά και εννοιολογικά ορθή και στηρίζεται στην όμοιου αξιολογικού περιεχομένου άποψη και άλλων επιστημονικών και δημοσιογραφικών τοποθετήσεων για το ίδιο πρόσωπο…»

 Φυσικά δεν περιμέναμε αυτήν την απόφαση για να έχουμε άποψη για τον Σούρλα. Άλλωστε εμείς την εκδηλώσαμε πριν από χρόνια, όπως και η συντριπτική πλειοψηφία των Θεσσαλών που ένιωσαν στο πετσί τους την «πατριωτική» και «εθνική» προσφορά του αρχισφαγέα και του εγκληματικού του συνονθυλεύματος των «εθνικοφρόνων» ληστοσυμμοριτών του.

ΙΙ) Η ΠΑΝΩΛΕΘΡΙΑ ΤΟΥ ΣΟΥΡΛΑ ΣΤΟ «ΚΑΡΑΒΙ» ΤΩΝ ΓΟΝΝΩΝ

Εβδομήντα έξη χρόνια πέρασαν από τις 17 Ιούλη 1946 που οι «Δημοκρατικοί Πολίτες»[1] της ευρύτερης περιοχής των Γόννων, στα πλαίσια της «Αυτοάμυνας»[2], έδωσαν ένα αποφασιστικό χτύπημα στο «νέο εθνικό στρατό» του Σούρλα, που συγκροτήθηκε κάτω από την καθοδήγηση των ξένων (Άγγλων) προστατών, από το αμάλγαμα των «μεταξικών» υπολειμμάτων, των βασιλικών στυλοβατών και του κατοχικού δοσιλογικού συνονθυλεύματος.

Αλλά ας αφήσουμε τον ίδιο τον Σούρλα να μας περιγράψει από ποιούς απαρτίζονταν το «εκστρατευτικό» ένοπλο τμήμα που επιχείρησε, «πέραν του Πηνειού», για να την αποκατάσταση της «τάξης»

«Την 21-7-46[3] έστειλα ένα τμήμα αποτελούμενον εξ 150 ανδρών υπό τας Δ/γάς του Οπλαρχηγού Κράβαρη Δημήτρην και Καραγεώργον Κωνσταντίνον και ο Διοικητής αυτών ήτο ο Μοίραρχος της Ασφαλείας Λαρίσης Χρήστου Χρήστος. Συνεκεντρώθησαν έξωθεν της Λαρίσης με επικεφαλής τον Μοίραρχον, το τμήμα μου ενίσχυσεν και εν τμήμα χωροφυλάκων υπό τον Ανθυπασπιστήν Λιάτσιον Βασίλειον»[4].

Σ’ αυτές και μόνο της πέντε αράδες αποτυπώνεται με απόλυτη ακρίβεια και «αλαζονική ειλικρίνεια», η ιστορική αδιάψευστη τεκμηρίωση της οικοδόμησης από τους δοσίλογους, του νεοελληνικού μεταπολεμικού «κράτους» και η συγκρότηση του νέου «εθνικού στρατού».

Βασικοί πυλώνες αυτού του νέου «εθνικού» μορφώματος, ήταν οι ΕΑΣΑΔίτες δοσίλογοι συνεργάτες των Γερμανών: Σούρλας, Κράβαρης, Καραγιώργος, Καϊμάκης κ.ά. Από την άλλη το ξενόδουλο «κράτος»… με την αστυνομία και την χωροφυλακή.

Το ιστορικό 

Στις 16 Ιούλη πέρασαν το ποτάμι με το «Δερελιώτικο καράβι» – όλη αυτή η συμμορία των σουρλικών και των χωροφυλάκων -  και συνέχισαν για το Νεζερό (Καλλιπεύκη), αφού πέρασαν από το Δερελί (Γόννους): «…Ήρθαν οι Σούρληδες απ' τα Φάρσαλα. Παραστρατιωτική οργάνωση. Πάνω από 120 άτομα ήρθαν εδώ.  Λεηλάτησαν σπίτια αριστερών. Έμασαν κάμποσα ζώα και τους κατόχους τους και δέρναν κιόλα. Εμένα με δείραν και το Στέργιο Γ. Τσιούρβα, γιατί αργήσαμε να βγάλουμε τα ζώα. Ξεκίνησαν για το Γκουνταμάνι. Όποιον βρίσκαν στο δρόμο τον δέρναν ανελεώς»[5].

Όταν πλησίασαν την Καλλιπεύκη, κύκλωσαν όλη την περιοχή - είχε πολύ κόσμο στα χωράφια, αφού ήταν περίοδος θερισμού – και τους μάζεψαν όλους στην πλατεία.

«Στην πλατεία – μας περιγράφει ο Στέργιος Παπαϊωάννου[6] - ξεχώρισαν 70 άτομα για «ανάκριση», απ’ αυτούς μόνο πέντε δεν πειράχτηκαν. Ανάμεσά τους και ‘γω, επειδή είχα αδερφό κληρωτό στον αστικό στρατό. Οι υπόλοιποι άνδρες και γυναίκες βασανίστηκαν και έφαγαν τόσο ξύλο που, οι δικοί τους, τους πήραν στις κουβέρτες στο σπίτι».

«Κατά την επιστροφή τους –μας περιγράφει ο Παπα-Λευτέρης Παπαϊωάννου - οι ληστοσυμμορίτες ακολουθώντας την κορυφογραμμή πάνω από την Καλλιπεύκη, όποιον έβρισκαν είχε παρόμοια ή και χειρότερη τύχη. Στη θέση Αη Γιώργη στη Ραψανόστρατα συνάντησαν άλλα τρία παιδιά από την Καρυά, τα δυο αδέρφια Γιώργο και Σπύρο Σακοράφα που θέριζαν ένα χωράφι και τον Χρήστο Μποκουριώτη που έβοσκε παραδίπλα τα γίδια. Αφού τους χτύπησαν μέχρι θανάτου, ο Σπύρος Σακοράφας επέζησε επειδή νόμιζαν πως είναι νεκρός, ενώ οι άλλοι δυο πέθαναν επί τόπου»[7].

Ολοκληρώνοντας την «εθνική» τους αποστολή – δολοφονίες, ξυλοδαρμούς και πλιάτσικο - έφυγαν βιαστικά, φοβούμενοι να διανυκτερεύσουν στην Καλλιπεύκη, αφού πρώτα υπέταξαν για την μεταφορά των κλοπιμαίων αρκετά ζώα.

«Κατεβαίνοντας στο δρόμο, κοντά στη «βρύση του Λάζαρου»[8], βρήκαν το Γοννιώτη Μιχάλη Κ. Σίμο που πήγαινε στα πρόβατα. Τον έδειραν τόσο που νόμιζαν πως πέθανε και έτσι γλύτωσε την χαριστική βολή»[9]. Τέλος έφτασαν στους Γόννους όπου διανυκτέρευσαν.

Την άλλη μέρα πρωί πρωί 17 Ιούλη 1946 σηκώθηκαν να φύγουν, όσο πιο γρήγορα μπορούσαν, αφού πρώτα κι από δω επιτάχθηκαν ζώα και κάρα για την μεταφορά του πλιάτσικου. Η «προφυλακή» που προηγήθηκε της όλης φάλαγγας έφτασε στο ποτάμι, επιβιβάστηκε στο «καράβι» και ξεκίνησε για να βγει απέναντι. Φτάνοντας στη μέση του ποταμού άρχισε να τους θερίζει το οπλοπολυβόλο που χειρίζονταν ο «Περινόσπορος»[10], δίνοντας αποφασιστικό χτύπημα στους Σουρλικούς «εισβολείς», σε απάντηση των εγκλημάτων που είχαν κάνει μέχρι τότε σε βάρος των αγωνιστών της αντίστασης  και αθώων πολιτών.

Όταν το αντιλήφθηκαν αυτό οι υπόλοιποι Σουρλικοί γύρισαν προς τους Γόννους. Η Αυτοάμυνα τους χτύπησε τότε από παντού.

Ένα τμήμα είχε παραμείνει στο σχολείο, που χρησιμοποιούνταν από την χωροφυλακή και τον στρατό για στρατωνισμό και όσοι κατάφεραν να γυρίσουν εκεί, δέχτηκαν σφοδρή επίθεση από τους πρώην εφεδροελασίτες. Κατά την διάρκεια της μάχης σκοτώθηκε, πολεμώντας όρθιος, ο ΕΠΟΝίτης Γιάννης Δεδικούσης, που εκείνες τις μέρες βρέθηκε με άδεια στο χωριό, ενώ ήταν φαντάρος και θεώρησε αυτονόητο να συμμετέχει στην σύγκρουση με τους χωριανούς συντρόφους του.

Μέσα απ’ όλη αυτή τη σύγκρουση οι Σουρλικοί έπαθαν πανωλεθρία.  Σώθηκαν μόνο όσοι διέφυγαν στην δυτική κατεύθυνση (προς την Ροδιά), που έμεινε κενή από την περικύκλωση, με την βοήθεια ενός αγροφύλακα.

Όπως το βεβαιώνουν οι μαρτυρίες, δεν θα γλύτωνε κανείς τους, αν η ομάδα των καταδιωκόμενων - που ήταν οπλισμένη, εμπειροπόλεμη και η πιο οργανωμένη - παρέμεινε στη θέση της, και δεν τους ακολουθούσε με καθυστέρηση στην Καλλιπεύκη, απουσιάζοντας έτσι από το «πόστο» της - την δυτική πλευρά - κατά τις κρίσιμες ώρες της μάχης.

Από τους πάνω από 150 ληστοσυμμορίτες, η αριθμητική απώλεια ήταν πολύ μεγάλη. Σκοτώθηκαν, όπως λέει ο ίδιος ο Σούρλας, 42 «Σούρληδες»[11], χώρια οι τραυματίες, ενώ οι Γοννιώτες δίνουν 60 - 80, αφού για μέρες έβρισκαν σκοτωμένους στα χωράφια τους. Ανάμεσά τους και το «δεξί του χέρι», γνωστός δολοφόνος ληστοσυμμορίτης  Σαμαλέκας.

Το ΙΙΙο Γραφείο του Αρχηγείου Θεσσαλίας του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, στο Δελτίο Επιχειρήσεων αναφέρει: «Στις 17-7-46 δύναμη 150 Σούρληδων συνεπλάκη στο καράβι Μπαξιλάρ[12] και Καρακόπετρας με ομάδες μας των Αρχηγείων Ολύμπου και Κισσάβου συνεργαζόμενες και με αυτοάμυνες των χωριών Μακρυχώρι και Μπαξλάρ. Διάρκεια μάχης 5 ώρες. Απώλειες εχθρού 74 νεκροί. Απώλειές μας 2 νεκροί και 2 τραυματίες. Λάφυρα 1 πολυβόλο μπρέντα, 1 τόμσον, όλα σχεδόν τα ατομικά τους όπλα με τα πυρομαχικά τους.»[13]

Και σε στελέχη είχαν σημαντική απώλεια, με μεγαλύτερη αυτή του βασανιστή, βιαστή και  αρχιδολοφόνου Σαμαλέκα που ήταν γνωστός στην ευρύτερη περιοχή από τα Φάρσαλα ως την Λάρισα επειδή σκόρπιζε τον θάνατο και τον τρόμο στους δημοκρατικούς κατοίκους, έχοντας στο ενεργητικό του πολλές δολοφονίες, με πιο γνωστή εκείνη του αντιστασιακού Γρηγόρη Χαρισούλη από τη Νίκαια[14].

Επίσης ο Ντίνος Καϊμάκης, δωσίλογος και μέλος της φασιστικής οργάνωσης Ε.Ε.Ε.[15], που για να σωθεί από το μένος των κατοίκων, ντύθηκε με γυναικεία ρούχα, χωρίς τελικά να καταφέρει την διαφυγή ...

Τις επόμενες μέρες η «ανθρωπιστική» στάση του Σούρλα φάνηκε, με τις δολοφονίες[16] και τους ξυλοδαρμούς μέχρι θανάτου, κατά των αθώων πολιτών που θέριζαν και αλώνιζαν στο Μακρυχώρι και στην ευρύτερη περιοχή.

Τέλος, η συντριβή της ληστοσυμμορίας του Σούρλα είχε τέτοιον αντίκτυπο, που αναπτέρωσε το ηθικό των δημοκρατικών πολιτών και η συμμορία του δεν τόλμησε να περάσει ποτέ το ποτάμι!

---

[1] Έτσι ονομάζονταν οι πρώτοι καταδιωκόμενοι αγωνιστές της αντίστασης μετά τη «Βάρκιζα».

[2] Πολιτική και νομικά τεκμηριωμένη από το Σύνταγμα, θέση του ΕΑΜ, για την υπεράσπιση της ατομικής και της συλλογικής ελευθερίας  του ανθρώπου.

[3] Η ακριβής ημερομηνία της μάχης είναι 17.7.1946 και επιβεβαιώνεται: 1) από τις αφηγήσεις Γοννιωτών που συμμετείχαν στη μάχη ενεργά ή υπήρξαν παρατηρητές των γεγονότων, και 2) των δικαστικών πράξεων α) απόφαση του εκτάκτου στρατοδικείου (145/9.3.1948) και  β) απόφαση Συμβ. Πλημ. 204/ 20.2.1952

[4] Ι. Γιαννάκενα, «Γρηγόρης Σούρλας…», εκδ. Πελασγός, Αθήνα 2016, σ.217.

[5] Μαρτυρία του Μήτσου Τσιούρβα στο βιβλίο του Κωνσταντίνος Πανάρας, «Οι Γόννοι χθες και σήμερα», Γόννοι 2000, σ. 59.

[6] Μαρτυρία βιντεοσκοπημένη προφορική, του Στέργιου Παπαϊωάννου.

[7] Προφορική βιντεοσκοπημένη μαρτυρία, του Παπά-Λευτέρη Παπαϊωάννου από την Καρυά.

[8] Βρίσκεται στη μέση της διαδρομής Γόννοι-Καλλιπεύκη.

[9] Μαρτυρία Μήτσου Τσιούρβα (Κ. Πανάρας, ό.π.) και βιντεοσκοπημένη μαρτυρία του ίδιου σε ‘μένα.

[10] Θανάσης Μπουροτζίκας (ψευδ. Περινόσπορος) από το Μακρυχώρι.

[11] Ι. Γιαννάκενα, ό.π. σ.218.

[12] Μπαξιλάρ είναι ο σημερινός Παραπόταμος.

[13] Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού (Δ.Ι.Σ.), Αρχεία Εμφυλίου Πολέμου (1944-1949), 2ος τ., σ. 464-476.

[14] «Αλήθεια» της Λάρισας, 6.12.1945.

[15] «ΑΛΗΘΕΙΑ» της Λάρισας, 19.08.1945 //Βιντεοσκοπημένη μαρτυρία του Βασίλη Κοκκινόπουλου.

[16] Στοιχεία για την κοινωνική σύνθεση των δολοφονημένων Μακρυχωριτών μας δίνει ο Χρήστος Σαΐτης σε  δημοσίευση της εφημ. «Ελευθερία» 6.8.2016, με τίτλο: «Εγκλήματα σε Καλλιπεύκη και Μακρυχώρι». ● Ο ίδιος ο Σούρλας παραδέχεται και δικαιολογεί, 30 εκτελέσεις αθώων πολιτών, αφού πρώτα τους βαφτίζει «συμμορίτας».