20 Ιούνη 1972. Η χούντα απολύει 52 καλλιτέχνες που υπογράφουν να δοθεί ΑΜΝΗΣΤΕΙΑ στους εξόριστους και φυλακισμένους.

Το συνταχθέν απόρρητον έγγραφον με εντολή του Αρχηγού  Ενόπλων Δυνάμεων, Οδυσσέα Αγγελή

20 Ιούνη 1972. Η χούντα στην Ελλάδα βρίσκεται ήδη στο έκτο χρόνο. Σταδιακά εμφανίζονται σημάδια αστάθειας και σήψης. Η CIA σύμφωνα με έκθεσή της αναφέρει πως γίνεται ήδη λόγος για ενδεχόμενο εσωχουντικού πραξικοπήματος από τον Δ. Ιωαννίδη.[1]

Ο πρέσβης των ΗΠΑ, Χένρι Τάσκα, μετά από συνομιλία με τον Αριστοτέλη Ωνάση, που υπήρξε από τους βασικούς στυλοβάτες της χούντας, ανέφερε:

 Αποκόμισα σαφή εντύπωση πως [ο Ωνάσης] είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η κυβέρνηση Παπαδόπουλου οδεύει προς την έξοδο…»[2]

Επί πλέον, διάφορες κινήσεις αντίστασης και εκδημοκρατισμού εμφανίζονται και σε πλατιά λαϊκά στρώματα. Κυρίως στο «μαλακό υπογάστριο» του συστήματος, όπως είναι τα πανεπιστήμια και οι καλλιτέχνες, που εμφανίζονται προσπάθειες έκφρασης στοιχειωδών δικαιωμάτων.

Μια τέτοια αντίδραση, αντικυβερνητικής δραστηριότητας, όπως την ονομάζει η διχτατορία, αναδείχνουμε σήμερα, 54 χρόνια μετά.

Είναι ένα απόρρητον και επείγον στρατιωτικό έγγραφο--ντοκουμέντο, όπου καταγράφονται τα ονοματεπώνυμα 52 καλλιτεχνών που «τόλμησαν» να υπογράψουν έκκληση για αμνηστεία των εξόριστων. Αυτή η ονομαστική κατάσταση διαβιβάσθηκε στην ΥΕΝΕΔ με συνέπειαν να διακόψη την μετ’ αυτών συνεργασίαν (απόλυση).

Τα ονοματεπώνυμα των καλλιτεχνών που υπέγραψαν για την Αμνηστία:

1.   Καζάκος Κώστας                                  27. Μουζενίδης Κίμων

2.   Καλλιβωκάς Δημήτριος                       28. Μπούλης Ν.

3.   Καλογεροπούλου Ξένια                       29. Ριάλδη Μαριέττα 

4.   Κάπιος Νικόλαος                                 30. Σπυράτου Σοφία

5.   Καρέζη Τζένη                                       31. Τερζανίδης Λάζαρος

6.   Μινωτής Αλέξης                                  32. Τζουβαλίδου Μαρία

7.   Παξινού Κατίνα                                   33. Φασουλής Σταμάτης

8.   Σταρένιος Δήμος                                  34. Κ. Αριστόπουλος 

9.   Φέρτης Γιάννης                                    35. Αριστοπούλου Αναστασία[3]

10.  Νέλλη Αγγελίδη                                  36. Βλαχοπούλου Τιτίκα

11.  Μπέττυ Αρβανίτη                                37. Γαλιατσάτος Νίκος          

12.   Μόνικα Γαληνέα                                 38. Λυδία Γραβάνη – Βασιλειάδη

13.   Έλενα Ναθαναήλ                                39. Γεώργιος Εμιρζάς 

14.   Τάσος Παπαδάκης                              40. Μαρίζα Κωχ 

15.   Έφη Ροδίτη                                         41. Γεώργιος Μάζης

16.   Φιλοπούλου                                        42. Γιώργος Μαρίνος  

17.   Ανδρινίδης Βάσος                               43. Γεώργιος Μωρογιάννης

18.   Βασιλικιώτου Μαρίνα                        44. Νίκος Ξυθάλης

19.   Βογιατζής Ελ.                                     45. Παναγιωτοπούλου Α.

20.   Δεδάκη Μαριάνα                                46. Τάσος Ραμσής

21.   Διαμαντίδου Μαρ.                               47. Γιώργος Χαραλαμπίδης

22.   Ζάχος Χρ.                                            48. Τσούχλου Λ.

23.   Κατέβας Ηλίας                                     49. Χαρατσίδης

24.   Κωνσταντοπούλου Μηνάς                   50. Στίπας Χρήστος   

25.   Μαντάς Γιάννης                                   51. Τσιάνος Κώστας[4]

26.   Μοσχίδης Γεώργιος                             52. Γ. Χριστόπουλος       

---

[1] CIA Records, RDP85T00875R001100130101-0, “Intelligence Memorandum. Papadopoulos – A question of Survival”, 25.9.1972, σελ. 1, 3.

[2] Αλέξης Παπαχελάς, Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974, εκδ. Μεταίχμιο, Αθήνα, 2021, σελ. 149.

[3] Σκηνογράφος-ζωγράφος   

[4] Είναι ο Λαρισαίος Κώστας Τσιάνος

Η ΜΑΤΩΜΕΝΗ ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΤΟΥ ΚΑΖΑΚΛΑΡ (ΑΜΠΕΛΩΝΑ)

 

Δεν πρόλαβαν να περάσουν τρεις μέρες από τις δολοφονίες των Ε.Α.Σ.Α.Δ. στη Λάρισα και στις 17 Μάη 1944 ήρθε η σειρά του Καζακλάρ (Αμπελώνα). Είναι κάποιες χρονολογίες που μένουν αξέχαστες γιατί έχουν γραφτεί με το άλικο αίμα πολλών αθώων ανθρώπων.

Ο κόσμος ανύποπτος από το πρωί πάει στις δουλειές του. Άλλοι στ’ αμπέλια, άλλοι στα καπνά τους, στα μποστάνια και σε κάθε δουλειά που έχει ο καθένας.

Ο καιρός είναι θαυμάσιος, ο ουρανός κατακάθαρος, ούτε ένα συννεφάκι στον ορίζοντα. Κατά το μεσημέρι ακούστηκε βουητό από αυτοκίνητα, που έρχονταν από τον δρόμο της Λάρισας και σε λίγο ξεπρόβαλαν δύο-τρεις μοτοσυκλέτες μια κούρσα με επικεφαλής μερικούς Γερμανούς, και δύο μεγάλα αυτοκίνητα Γερμανικά γεμάτα από κείνα τα ανθρωπόμορφα τέρατα, τους ΕΑΣΑΔίτες, που επικεφαλής τους ήταν ο Αμπελωνίτης δάσκαλος Δ. Μαλλιάρας[1].και  ο Δ. Ψαθάς   

Μόλις έφθασαν στα σύνορα του χωριού, πήδησαν κάτω από τα αυτοκίνητα και αμέσως άρχισαν τους πυροβολισμούς, να τρέχουν προς όλες τις κατευθύνσεις, όπου έβλεπαν ανθρώπους και με ουρλιαχτά λυσσασμένων λύκων να κυνηγούν τον κόσμο από τις δουλειές του και να διατάζουν να μαζευτεί στην πλατεία.

Και πράγματι, έπειτα από λίγο πάνω από δυο χιλιάδες άντρες και γυναίκες ήταν μαζεμένοι στην κεντρική πλατεία του χωριού σαν πουλιά στο δίχτυ, ενώ οι ΕΑΣΑΔίτες, μαζί με λίγους χωριανούς – μετέπειτα υπερπατριώτες – ερευνούσαν το πλήθος σαν πειναλέοι λύκοι. Τι έγινε μετά; Ούτε ένας Δάντης δεν θα μπορούσε να περιγράψει την Κόλαση που επακολούθησε…

Ξεδιάλεξαν από το πλήθος που κάθονταν περίτρομο καμιά ογδονταριά άντρες  και μερικές γυναίκες και τους έβαλαν μέσα σε ένα υπόγειο. Από κει έπαιρναν δυο-δυο, τους έβαζαν και κάθονταν στο πεζούλι της πλατείας και από κοντινή απόσταση τους πυροβολούσαν στο κρανίο. Τα μυαλά και τα αίματα πιτσίλιζαν το πεζούλι και έβαφαν κόκκινο τον τόπο γύρω. Όλα αυτά γίνονταν μπροστά στους Γερμανούς που παρακολουθούσαν τη σφαγή γελώντας απάνθρωπα.

Δεκατρεις πατριώτες σπαρτάριζαν κάτω από τις δολοφονικές σφαίρες των ΕΑΣΑΔιτών. Ο τόπος της εκτέλεσης είχε μεταβληθεί σε λίμνη αίματος. Το κεφάλι του Παναγ. Γκολέτσα, έβαλαν στο ακρόβαθρο του πεζοδρομίου και το έσπασαν χτυπώντας το με το τακούνι της αρβύλας του. Οι γόοι και οι αναστεναγμοί δυο χιλιάδων ανθρώπων συγκλόνιζαν την ατμόσφαιρα. Βουβά αναδίνονταν από τις ψυχές των ανθρώπων, που παρακολουθούσαν την ομαδική αυτή σφαγή η δίψα για εκδίκηση.[2]

Η διαμαρτυρίες και η έντονη αγανάκτηση των κατοίκων ήταν τόσο μεγάλη που σε συνδυασμό και με τα γεγονότα της Λάρισας που έγιναν τρεις μέρες νωρίτερα (παραμονές Αγίου Αχιλλείου), αλλά και για άλλες εγκληματικές πράξεις, ανάγκασαν τους Γερμανούς να κάνουν και μια εικονική δίκη, για εκτόνωση της διογκούμενης λαϊκής δυσαρέσκειας. Ανάγκασαν δε ακόμα και τα Ε.Α.Σ.Α.Δ. να βγάλουν μια δημόσια, υποκριτική ανακοίνωση, αφού πρώτα φρόντισαν να  φυγαδεύσουν τους εμπλεκόμενους με στυγερά εγκλήματα, προς τον Ε.Δ.Ε.Σ.(Ζέρβα), όπως φάνηκε αργότερα και από τις δίκες των δοσιλόγων.

  

Η  ανακοίνωση υπογράφονταν από τον Στρατιωτικό Διοικητή των ΕΑΣΑΔ, Κ. Καραγιώργο και δημοσιεύτηκε στον τοπικό τύπο και μεταξύ των άλλων ανέφερε:

…………………………………………………………………..

Ατυχώς, εν Καζακλάρ εξετράπησαν ευθείας οδού και της ψηλής Αντικομμουνιστικής αποστολής των και άλλα μέλη της Οργανώσεως μας, όπως ο Μαλλιάρας Δημ., ο Τζώνης Κωνσταντίνος, ο Σπυρόπουλος Θεόδ., ο Αρχιμανδρίτης Ηλίας. Ούτοι, μετά το παραστράτημα των εδραπέτευσαν και κρύβονται φοβούμενοι την σύλληψιν και τον πέλεκυν της δικαιοσύνης.

Παρακαλούμεν τους πάντας να παράσχουν ημίν στοιχεία δια την ενεστώσαν διαμονήν και σύλληψίν των.

Εν Λαρίση την 20ην Ιουνίου 1944.[3]

 Πριν εγκαταλείψουν το χωριό λεηλάτησαν αγρίως τα σπίτια των θυμάτων τους, όπως και πολλών άλλων και στρατολόγησαν περίπου πενήντα νέους για τον ΕΑΣΑΔ.

Σε μια δεύτερη επιδρομή τους, έπειτα από δέκα ημέρες, στις 27 Μαΐου, σκότωσαν άλλους τέσσερις στην πλατεία: τους:

Στα τέλη Μαΐου, σαράντα περίπου ΕΑΣΑΔίτες, ανάμεσά τους και οι Αμπελωνίτες, επανήλθαν στον Αμπελώνα με σκοπό να παραμείνουν εκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αλλά φαίνεται πως πληροφορήθηκαν, πως αντάρτες του Μηχανικού Ολύμπου ετοιμάζονταν να τους επιτεθούν, και έτσι εγκατέλειψαν εσπευσμένα το χωριό. Στις λίγες μέρες που έμειναν, έχοντας ως βάση τον Αμπελώνα, έκαναν επιδρομές στα γύρω χωριά τρομοκρατώντας, ληστεύοντας τον κόσμο και σκοτώνοντας όποιον αντιστασιακό τυχόν έπεφτε στα χέρια τους. Τελικά ο συνολικός απολογισμός των εκτελεσμένων πατριωτών του Αμπελώνα ήταν δέκα οκτώ.

Κι’ όμως τα τέρατα αυτά όχι μόνο δεν πλήρωσαν τα εγκλήματά τους, αλλά λίγο αργότερα κυβέρνησαν και ιδεολογικοί απόγονοί τους κυβερνούν ακόμα και σήμερα.

Η απόδοση της λαϊκής και κοινωνικής δικαιοσύνης είναι ζητούμενο και η χειραφέτηση του λαού μας για Αυτοδιάθεση και Ανεξαρτησία είναι ακόμα και σήμερα πιο απαραίτητη και αναγκαία από ποτέ.

---

[1] Ο Μαλλιάρας, αν και δικάσθηκε από το κακουργιοδικείο – Δικαστήριο Δοσιλόγων της Λάρισας τρεις φορές σε θάνατο για τις πράξεις του (προδοσία για την συνεργασία με το στρατό κατοχής), εν τούτοις όμως, με την «μέθοδο των συγκοινωνούντων δοχείων» τον φυγάδευσαν στον Ε.Δ.Ε.Σ. - αφού συνεργάζονταν - για να «ξεπλυθεί στην κολυμβήθρα του ψευτοπατριωτισμού». Μεταδεκεμβριανά τον ενέταξαν να υπηρετεί στον «εθνικό στρατό» και μάλιστα τον προβίβασαν σε υπολοχαγό!

[2] Η αφήγηση προέρχεται από το ημερολόγιο ενός γέρου Καζακλαριώτη

[3] ΛΑΡΙΣΑΪΚΟΣ ΤΥΠΟΣ,  22.6.1944

Αποφράδα η σημερινή μέρα για την Λάρισα Το αίμα αθώων τρέχει στους δρόμους ξημερώνοντας ο Αγ. Αχίλλειος.

 

Ο Γ. Φασούλας και ο Θ. Γεωργιάδης που εκτελέστηκαν από τους ΕΑΣΑΔίτες
μέσα σε πλημμύρα αίματος, μπρος στο παλιό ορφανοτροφείο

Ο Μάης του 1944 ήταν ένας από τους πιο αιματοβαμμένος μήνες της κατοχής.  Ανήμερα του Αγίου Αχιλλείου - πολιούχου της Λάρισας - η λιτανεία στους δρόμους  της πόλης έμεινε αξέχαστη.

Από την προηγούμενη μέρα, αθώοι πολίτες που πήγαιναν στις δουλειές τους βρέθηκαν δολοφονημένοι, από τα Ε.Α,Σ.Α.Δ.[1], τους δοσίλογους συνεργάτες των Γερμανών), που ήταν τα Τάγματα Ασφαλείας στη Θεσσαλία.

Ξυπνώντας η πόλη, για να γιορτάσει τον τον Πολιούχο, έβλεπε με φρίκη στους δρόμους και στις πλατείες (οδό Βόλου, Ερμού, Πλατεία Ταχυδρομείου, Κομμένο Τζαμί, έξω από το Δημόσιο Ταμείο), τα πτώματα αθώων πολιτών.

Η φρίκη που αντίκρισε ο λαός δεν περιγράφεται. Δεμένα δυο-δυο τα θύματα με το καλώδιο κείτονταν μέσα σε λίμνες αίματος.

Την ιστορική αυτή νύχτα, χωρίς καμιά διαδικασία σφάχτηκαν είκοσι[2] πολίτες από τους ταγματαλήτες του Ε.Α.Σ.Α.Δ. Η φρίκη ήταν τόσο μεγάλη που ο μητροπολίτης Κύριλλος Ζιχνών και τότε Θεσσαλιώτιδας και Φαναριοφαρσάλων –τοποτηρητής στη μητρόπολη Λαρίσης και Πλαταμώνος, λόγω «απουσίας»[3] του Λαρίσης Δωρόθεου μιλώντας στη Κεντρική Πλατεία τη μέρα εκείνη στη γιορτή του Αγίου Αχιλλείου είπε:

 «Τα άγια φρικιούν γιατί σήμερα η λιτανεία πέρασε πάνω από τα πτώματα αθώων Ελλήνων. Είναι αίσχος να σφάζονται Έλληνες από Έλληνες[4]». Όλος ο λαός με σφιγμένη καρδιά και με δάκρυα παρακολούθησε τη λιτανεία του Αγ. Αχιλλείου περνώντας από τους δρόμους που το αίμα των αθώων ακόμα δεν είχε στεγνώσει.

Τα ονόματα των δολοφονηθέντων - εκτελεσθέντων στους δρόμους της Λάρισας από τους ΕΑΣΑΔίτες προδότες στις 14.5.1944, ΔΕΝ ΤΟΥΣ ΞΕΧΝΑΜΕ και ήταν οι:

Σινιώρης Ευάγ.                       από       Αθήνα

Σακούτσος Σπ.                          »         Στεφανοβίκιο

Μπαντάς Χρήστος                    »         Καρπενήσι

Μανίκας Θωμάς                        »         Λάρισα

Παπαϊωάννου Βασ.                   »               »

Κωστακάς Ανδρ.                       »               »

Πάπαδος Αντ.                            »               »

Νταλάσης Γεώργ.                      »               »

Καραφάς Παντ.                         »               » 

Γαβαλάς Μανώλης                    »               »

Δανιήλ Γεωργίου                       »               »

Τσούλιας Πασχάλης                  »               »

Φασούλας Γεώργ.                      »              »

Χατζηδημάκος Δημ.                  »               »

Κωστίκος Δημ.                          »               »

Πέτρου Ευαγγελία                     »               »

Τσάμη Δημ.

Αγγελάκη Ιωάννη

Παπαπούλια Μάνθο γεωπόνο

Γεωργιάδη Θ

Ήρθε η απελευθέρωση. Σ’ όλη την Ευρώπη οι δοσίλογοι λογοδότησαν και τους αποδόθηκαν οι ανάλογες ποινές. Στην πατρίδα μας δυστυχώς οι δολοφόνοι των Ε.Α.Σ.Α.Δ. και μετά την απελευθέρωση εξοπλίστηκαν από τους νέους Βρετανούς  καταχτητές και γύριζαν ελεύθεροι στην πόλη. Άλλοι ντυμένοι «εθνοφύλακες», άλλοι τρομοκρατούσαν και δέρναν τους πολίτες, αφού εντάχθηκαν στις ληστοσυμμορίες του Σούρλα κλπ. Έτσι η «νεότερη» Ελλάδα είναι δημιούργημα κυρίως των προδοτών, τον δωσίλογων, των ριψάσπιδων  και των ξενόδουλων υποτακτικών. Γι’ αυτό, ακόμα και σήμερα, παραμένει για την Πατρίδα μας ζητούμενο, η Εθνική Ανεξαρτησία και η Λαϊκή Κυριαρχία…

 

---

[1] Ε.Α.Σ.Α.Δ. (Εθνικός Αγροτικός Σύνδεσμος Αντικομμουνιστικής Δράσης)

[2] Ο συνολικός αριθμός, μέχρι τώρα, από την έρευνά μας ανέρχεται σε 20 δολοφονημένους - εκτελεσμένους πατριώτες μας

[3] Ο μητροπολίτης Λάρισας Δωρόθεος ήταν ανεπιθύμητος από το λαό της Λάρισας και τους φορείς του, που το αίτημά τους το έκφρασαν με τηλεγράφημα τον Μάρτη του ’45:  Προς την Α. Μακαριότητα των Αντιβασιλέα, τον Πρόεδρον της Ιεράς Συνόδου, την Α.Ε.Πρόεδρον της Κυβερνήσεως και τον Υπουργόν Θρησκευμάτων και Εθνικής Παιδείας.

[4] Η υποτιθέμενη αγανάκτηση του Μητροπολίτη, κρατώντας ίσες αποστάσεις ανάμεσα στους  αγωνιστές της αντίστασης και τους δοσίλογους υπηρέτες των Γερμανών

Η ΠΡΩΤΗ ΑΝΤΑΡΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΤΟΥ ΕΛΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ - Το πιστοποιητικό γέννησης.

 

Ο νομός Λάρισας χρεώνεται με την τιμητική διάκριση της συγκρότησης, πριν από 84 χρόνια, της Πρώτης Αντάρτικης Ομάδας του ΕΛΑΣ στην Ελλάδα.

Οι πόλεμοι, οι κοινωνικοπολιτικές καταστάσεις που ακολούθησαν τα επόμενα χρόνια στην πατρίδα μας, εξάλειψαν πολλές πρωτογενείς πηγές. Μέσα απ’ αυτά τα αποκαΐδια και τις στάχτες που άφησαν τα γεγονότα, ανασύρονται με πολύ μεγάλη προσπάθεια σπαράγματα[1] ντοκουμέντων που βοηθούν στην σύνθεση γεγονότων.  

Ένα τέτοιο εύρημα είναι αυτό το ντοκουμέντο- πιστοποιητικό που ανακαλύψαμε από θεσμικά δικαστικά αρχεία.

Να λοιπόν που ένα πιστοποιητικό θανάτου βάζει την «βούλα» του σε ένα πιστοποιητικό γέννησης.

Ληξιαρχική πράξη θανάτου του πρώτου εκτελεσμένου Λεγεωνάριου
από την πρώτη αντάρτικη ομάδα του Ε.Λ.Α.Σ. στην Ελλάδα.

 

Για να πραγματοποιηθεί αυτή η «επιχείρηση» στις 12 Μάη, χρειάστηκαν πολλές μέρες νωρίτερα για την προετοιμασία της (Συζήτηση στην ομάδα για την επιλογή στόχου της πρώτης δημόσιας πολεμικής εμφάνισης. Ανίχνευσης του πεδίου στόχου, κ.ά.). Αυτό άλλωστε περιγράφουν οι πρωταγωνιστές στην αφήγησή τους[2].

 

Οι ιστορικές στρεβλώσεις

Από πολύ νωρίς οι πρωταντάρτες του Ε.Λ.Α.Σ. διαπίστωσαν την προσπάθεια αλλοίωσης των πραγματικών ιστορικών γεγονότων, από διάφορες πλευρές.

Είναι χαρακτηριστική η αναφορά του Σμόλικα (Νίκου Ξυνού), ενός από τους πρώτους αντάρτες του Κάτω Ολύμπου, στον Χαράλαμπο Σουβλή, μόλις το 1946:

«Ακόμα δεν έκλεισε ένας χρόνος που παραδώσαμε τα όπλα και ενώ ξέρουν πως βρισκόμαστε στη ζωή και τα γραφτά τους θα τα διαβάσουμε, άρχισε η διαστρέβλωση. Σε λίγα χρόνια θα μειώσουν το ρόλο που παίξαμε για την δημιουργία του Ε.Λ.Α.Σ, ή θα μας σβήσουν τελείως και θα φανούν άλλοι οι δημιουργοί του».[3]

Η προφητική αυτή διαπίστωση είχε σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία μιας «Συντακτικής Επιτροπής», που αποτελούνταν από τους πρωταγωνιστές: Σμόλικα[4], Μακεδόνα[5], Καραντάου[6] και Ασπροποταμίτη[7]. Αυτή η Επιτροπή συλλογικά, έγραψε για την δημιουργία του Ε.Λ.Α.Σ. στην Ανατολική Θεσσαλία που τελικά δημοσιεύτηκε στο, περιοδικό Εθνική Αντίσταση[8] .

Η δημοσίευση αυτή, ήταν η πλέον αναμφισβήτητη επιβεβαίωση για την σειρά εμφάνισης των ομάδων του ΕΛΑΣ, αφού τεκμηριώνεται από την κοινή κατάθεση των καπετανέων των δύο πρώτων ομάδων στην Ελλάδα, Μακεδόνα και Σμόλικα.

 

Ο Κώστας Γαμβέτας

Στην Θεσσαλία την απόφαση για το αντάρτικο ξεκίνημα το έφερε ο Κώστας Γαμβέτας (Ψηλός) που ο ίδιος παραβρέθηκε και παρακολούθησε την 8η Ολομέλεια του Κ.Κ.Ε., ανάμεσα μαζί με άλλα καθοδηγητικά στελέχη[9] που συναποφάσισαν για τον ένοπλο αγώνα[10].

Είχε ορισθεί επικεφαλής για την καθοδήγηση της Θεσσαλίας. Όταν έφτασε στην περιοχή το επίπεδο του οργανωμένου ανθρώπινου δυναμικού που βρήκε είχε όλες τις προϋποθέσεις για το έναυσμα του παρτιζάνικου κινήματος.

Η ευρύτερη περιοχή των Γόννων με πυρήνα τον πρωτοπόρο Ακροναυπλιώτη κομμουνιστή, Μήτσο Ασπροπούλιο (Παππού), αποτέλεσαν την μαγιά του αντάρτικου. 

Την απόφαση του Θεσσαλικού Γραφείου, στην ομάδα των καταδιωκόμενων την έφερε ο Αχτιδικός Κώστας Χαλκιάς (Βουνίσιος), από τα Αμπελάκια.

 Η σύσκεψη για την συγκρότηση έγινε, στην Καρακόπετρα (Έρημον όρος), στο μαντρί του Γραμμουστιάνου τέλη Απρίλη ή το αργότερο 2 Μάη. 1942.

Η ημερομηνία συγκρότησης αναδείχνεται από πάρα πολλές αναφορές (βιβλιογραφία, τύπος), με  σημαντικότερο κυρίως ντοκουμέντο, τη ληξιαρχική πράξη θανάτου του εκτελεσμένου λεγεωνάριου. Σ’ αυτήν καταγράφεται ο τόπος: Συκούριο έξωθεν του Δημοτικού Σχολείου, η ημερομηνία: 12 Μαΐου 1942, ημέραν Τρίτην και ώραν 9 μετά μεσημβρίας και ποιοι ήταν αυτοί που τον εκτέλεσαν: ομάδα Αντιστάσεως.

 

Και κάποιες άλλες αναφορές για την ημερομηνία...

Υπάρχουν βέβαια και πρωτοπόροι αντάρτες, όπως ο Χρ. Τσιρόπουλος, μαχητής 54 Συντάγματος Πηλίου-Μαυροβουνίου-Κισσάβου που γράφει:

…Βγήκαν οι πρώτοι αντάρτες στην περιφέρεια Ολύμπου - Κισσάβου. Συγκροτήθηκαν και οπλίστηκαν στις 25 του Μάρτη 1942 στην περιοχή Γόννων – Ραψάνης 7 αντάρτες.[12]

Ο Θόδωρος Καλλίνος (Αμάρμπεης), πλησιάζει περισσότερο αφού μας αναφέρει τις αρχές Μάη σαν ημερομηνία συγκρότησης. Επί πλέον, αποτύπωσε σε χάρτη την ακριβή θέση του  τόπου της ορκωμοσίας της ομάδας, που ταυτίζεται μ’ αυτήν που μας δίνουν οι προφορικές μαρτυρίες των πρώτων ανταρτών της περιοχής, αλλά και γραπτές.

Την πιο κοντινή  προσέγγιση προς την πραγματική ημερομηνία, επικαλούμενος τους σχετικούς διαλόγους που είχε με τον Γιώργο Καλδή (Κέδρος)[13]το 1945, καταγράφει ο Παναγιώτης Ζαβλιάκης από τα Αμπελάκια: « Την ημέρα εκείνη που συγκροτήθηκε σε σώμα η πρώτη ένοπλη ομάδα του Ε.Λ.Α.Σ, ήταν 2 Μαΐου 1942.»[14]

Άρης Βελουχιώτης

Όσο γι’ αυτούς που επιμένουν ακόμα για τον Άρη Βελουχιώτη πως συγκρότησε πρώτος την πρώτη Ομάδα του Ε.Λ.Α.Σ., τους διαψεύδει ο ίδιος ο Άρης. Στο  σημείωμα που έστειλε στη Λαμία, στον Γιάννη Χατζηπαναγιώτου γράφει:

Σας γνωρίζω ότι από 22 έως τας 25 τρέχοντος μηνός επραγματοποιήθει διαδοχικώς η σύναξις των πρώτων 15 εθελοντών του ΕΛΑΣ της Ρούμελης

Βέβαια για τη συμμετοχή και ετέρων εγκαταλείψαμε τη Σπερχειάδα και λημεριάζουμε στα ορεινά, αναμένοντες τους υπολοίπους.

Εκτός του ατομικού μας οπλισμού διαθέτουμε ένα οπλοπολυβόλο και πέντε περίστροφα.

26 Μαΐου 1942 – Κάπου στα βουνά της Ρούμελης

Άρης[11]

---

[1] Σπαράγματα: είναι τα αποσπασμένα κομμάτια ενός συνολικού έργου.

[2] Περιοδικό Εθνική Αντίσταση τεύχος 10 (1971), σ. 121-128.

[3] Χαράλαμπος Σουβλής (Ασπροποταμίτης), Ο ΕΛΑΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Λάρισα 1985, σ.11.

[4] Σμόλικας: ψευδώνυμο του Νίκου Ξυνού, από την Τσαριτσάνη. Καπετάνιος της δεύτερης αντάρτικης Ομάδας του Ε.Λ.Α.Σ. του Κάτω Ολύμπου

[5] Μακεδόνας: ψευδώνυμο του Δημήτρη Σαρακατσάνη, εργάζονταν και ζούσε στην Γυρτώνη, ενώ η καταγωγή του ήταν από το Βογατσικό Καστοριάς.. Καπετάνιος της πρώτης Αντάρτικης Ομάδας του  Ε.Λ.Α.Σ. του Κάτω Ολύμπου

[6] Καραντάου: ψευδώνυμο του Γκουγκούση Διονύση

[7] Ασπροποταμίτης: ψευδώνυμο του Χαράλαμπου Σουβλή, από τον Τύρναβο.

[8] Περιοδικό Εθνική Αντίσταση, ό.π..

[9] ΚΚΕ - Επίσημα Κείμενα, τόμος πέμπτος, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 1981, σ.59 αναφέρει: Στις εργασίες της 8ης Ολομέλειας πήραν μέρος τα παρακάτω μέλη της ΚΕ: Κώστας Λαζαρίδης, Πέτρος Ρούσος, Γιώργης Σιάντος, Λεωνίδας Στρίγκος, Ανδρέας Τσίπας, Ανδρέας Τζήμας και Χρυσά Χατζηβασιλείου. Πήραν επίσης μέρος και τα παρακάτω καθοδηγητικά στελέχη τού κόμματος: Μάρκος Βαφειάδης, Δημήτρης Βλαντάς. Κώστας Γαμβέτας. Πολύδωρος Δανιηλίδης, Καίτη Ζεύγου, Σπύρος Καλοδίκης. Αδάμ Μολυβδάς.  Αριστοτέλης Μπούρας. Θανάσης Χατζής και Κώστας Χατζήμαλης.

[10] ΚΚΕ - Επίσημα Κείμενα, ό.π., σ.67, η απόφαση έλεγε: Η οργάνωση ειδικών μαχητικών τμημάτων σ’ όλα τα βασικά κέντρα της χώρας, ικανών ν’ αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά την ένοπλη βία του κατακτητή, είναι αυτή τη στιγμή το βασικό μας καθήκον.

[11] Γιάννης Γ. Χατζηπαναγιώτου, (καπετάν Θωμάς), Η Πολιτική Διαθήκη του Άρη Βελουχιώτη, έκδ. Δωρικού, Αθήνα 1975, σ. 63-64

[12] ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ της Λάρισας, 26.05.1987.

[13] Ήταν μέλος της πρώτης ΕΛΑΣίτικης ομάδας. Καταγόταν από το Βογατσικό Καστοριάς και εξελίχτηκε σε καπετάνιο του Αρχηγείου Κισσάβου. Συμμετείχε από την αρχή στον ΔΣΕ. Μετά την πτώση του Γράμμου έμεινε ξεκομμένος στον Κίσσαβο και αυτοκτόνησε προκειμένου να μη πέσει στα χέρια των παρακρατικών και του στρατού, όταν είχε περικυκλωθεί σε περιοχή μεταξύ Σπηλιάς - Καρίτσας, τον Φεβρουάριο του 1950.

[14] Παναγιώτης Ζαβλιάκης, Το ξεκίνημα της Εθνικής Αντίστασης και ο ένοπλος αγώνας, εκδ. «Όμηρος», 1999, σ.139.